Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm (Có dàn ý chi tiết)


Bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm thể hiện một triết lý sống nhàn. Nội dung bài thơ nhẹ nhàng mà yên bình, thể hiện được tâm thế ung dung, tự tại của một người đã từ quan về quê ở ẩn. Qua bài thơ này, chúng ta thấy được cốt cách thanh cao của Nguyễn Bỉnh Khiêm.

Dàn ý chi tiết phân tích bài thơ Nhàn cùng với bài văn mẫu phân tích bài thơ Nhàn sẽ là một gợi ý hay, một tài liệu tham khảo hoàn chỉnh cho các em nhằm giúp các em hoàn thiện được kĩ năng viết của mình.

I. Lập dàn ý phân tích bài thơ Nhàn

1. Mở bài

về tác giả Nguyễn Bỉnh Khiêm và bài thơ Nhàn. Nếu qua nội dung của bài thơ và dẫn dắt vào phần thân bài.

2. Thân bài phân tích bài thơ Nhàn

a. Hai câu đề: Giới thiệu về nhàn

– Liệt kê và chỉ ra những vật dụng quen thuộc với người dân bình dị ở Việt Nam đó là mai, cuốc, cần câu.

– Sử dụng điệp từ, từ láy, nghệ thuật đối làm nổi bật lên quan niệm sống nhàn.

b. Hai câu thực: Triết lí về lẽ dại – khôn ở đời

– Sử dụng nghệ thuật đối để cho thấy những quan niệm khác nhau về lẽ sống ở đời.

– Sử dụng cách nói ngược đầy hóm hỉnh khiến cho người đọc phải suy ngẫm.

c. Hai câu luận

– Sử dụng nghệ thuật liệt kê nhằm miêu tả chân thực cuộc sống nhàn.

– Câu thơ hiện lên bức tranh về cuộc sống đời thường giản dị. Dù nghèo nhưng không hề khổ.

d. Hai câu kết

– Công danh, lợi lộc theo của nhà thơ chỉ như một giấc mơ.

– Thể hiện sự coi thường vinh hoa, phú quý.

3. Kết luận

– Tổng quát nội dung bài thơ và nêu của em về bài thơ này.

II. Bài làm phân tích bài thơ Nhàn

Nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm vẫn được người đời biết đến là trạng Trình. Ông là một nhà tri thức nho học lỗi lạc của nước ta thế kỉ 16. Để phản ứng với thời thế nhiễu nhương thời bấy giờ, nhà thơ Nguyễn Bỉnh Khiêm đã đưa ra quan niệm sống nhàn. Bài thơ Nhàn của ông được rút ra từ tập Bạch Vân quốc ngữ thi là một tác phẩm nói lên quan niệm sống này của ông. Bài thơ được viết theo thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật gồm 8 câu, mỗi câu 7 chữ và câu thơ nào cũng nêu rõ được quan niệm sống nhàn của nhà thơ.

Xem thêm:  Bác Hồ dạy thanh niên: “Thanh niên phải luôn luôn rèn luyện đạo đức cách mạng". Em hãy bình luận lời dạy trên

Có thể nói, nhàn là một cuộc sống nhiều người hằng mong ước. Để được nhàn, đôi khi người ta phải đánh đổi công danh, lợi lộc. Nguyễn Bỉnh Khiêm đã xem thường danh lợi, ông trở về nơi thôn quê bình dị để sống cuộc đời nhàn. Đối với ông, như vậy mới là đáng sống. Những câu thơ mở đầu hiện lên hình ảnh một người nông dân chất phác với vui thú đồng ruộng, ao cá:

Một mai một cuốc một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào

Câu thơ mở đầu, nhà thơ dùng số từ một để liệt kê những vật dụng mai, cuốc, cần câu là những vật dụng rất quen thuộc đối với người nông dân. Mai và cuốc là dùng trong . Cần câu là dùng trong lúc thư giãn. Đó là thú vui nhàn nhã của người dân sau những ngày mệt nhọc. Nhịp thơ 2/2/3 khiến nhịp thơ trở nên chậm rãi. Nhà thơ như muốn khoe ra cuộc sống bình dị ấy của mình. Qua hai câu thơ này, nhà thơ hiện lên với hình ảnh của một lão nông thực thụ, vui vẻ. Với việc sử dụng từ láy thơ thẩn, câu thơ hiện lên với một tâm thế không vướng bận. Bên cạnh đó, nghệ thuật đối thơ thẩn đối với vui thú nào giữa ta và ai làm nổi bật lên sự khác biệt trong quan niệm sống giữa ta với người. Trong khi ta thích thơ thẩn nơi chốn bình dị thì người lại thích vui thú chốn thị phi. Hai câu thơ đã cho thấy quan niệm sống nhà của nhà thơ đó là được làm những công việc mà mình yêu thích, không quan tâm đến người đời muốn gì, thích gì.

Xem thêm:  Kể lại truyện Những hạt thóc giống (Tiếng Việt 4)

phan tich bai tho nhan e1531735896158 1 - Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm (Có dàn ý chi tiết)

Phân tích bài thơ Nhàn

Sang đến câu thơ tiếp theo, nhà thơ tiếp tục sử dụng nghệ thuật đối giữa ta và người, giữa khôn và dại, giữa nơi vắng vẻ và chốn . Đó là sự khác biệt trong việc lựa chọn cuộc sống giữa ta và người. Trong khi ta chọn nơi vắng vẻ thì người lại tìm đến chốn :

Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn người đến chốn lao xao

Quan niệm của nhiều người bấy giờ là tìm đến chốn lao xao. Chốn lao xao ở đây là chốn đông đúc, ồn ào, xô bồ. Nơi ấy có cường quyền, cũng có những thú vui của kẻ lắm tiền. Sống ở nơi như vậy mới là khôn. Nhưng Nguyễn Bỉnh Khiêm nghĩ khác. Ông không thích chốn lao xao mà thích nơi vắng vẻ. Nơi vắng vẻ ấy ít người qua lại. Nơi ấy không có sự tranh giành, đấu đá. Nhà thơ tự nhận mình là dại nhưng ở nơi ấy, ông giữ được cho mình sự thanh cao, trong sạch. Và chúng ta có thể thấy cái dại của nhà thơ chính là cái dại khôn. Đây là một cách nói vô cùng hóm hỉnh và thể hiện thái độ châm biếm sâu sắc. Qua hai câu thực này, nhà thơ thể hiện một quan niệm sống nhàn đó là tìm đến chốn thanh cao, không xô bồ, bon chen.

Tiếp đến hai câu luận, nhà thơ lại nhắc tới việc ăn và tắm là những sinh hoạt bình thường trong cuộc sống của . Không cao lương mĩ vị, thức ăn của nhà thơ là những gì có sẵn trong tự nhiên với măng trúc vào mùa thu, giá vào mùa đông. Chúng là những thứ bình dị nhưng lại luôn sẵn có. Mùa nào thức nấy, chẳng bao giờ lo bị chết đói. Ăn uống đạm bạc rồi lại được tắm trong hương thơm thanh mát của , cuộc đời của con người thật thanh tao, nhàn nhã:

Xem thêm:  Cảm nhận về bài thơ Thương Vợ của Trần Tế Xương hay nhất

Thu ăn măng trúc đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen, hạ tắm ao

Hai câu thơ, tác giả liệt kê được cả 4 mùa trong năm và mỗi mùa lại gắn với một thú vui riêng. Mặc dù là hai câu luận nhưng nội dung của hai câu thơ này không có gì là bàn luận mà chỉ nhằm tả thực. Chính vì vậy, cuộc sống nhàn càng trở nên rõ nét hơn, chân thực hơn. Đó chính là cuộc sống hòa mình vào với thiên nhiên, tạo vật.

Hai câu kết, Nguyễn Bỉnh Khiêm đưa ra quan niệm sống công danh, phú quý chỉ là một giấc chiêm bao. Mà đã là chiêm bao thì chỉ là thoảng qua, sớm muộn gì cũng sẽ vụt tắt:

Rượu đến cội cây ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao

Nhà thơ xem thường phú quý, xem thường danh lợi, thoát khỏi chốn quan trường để tìm về với cuộc sống nhàn.

Bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm đã thể hiện một quan niệm sống mới mẻ, thể hiện được tư tưởng thanh cao của nhà thơ. Thiết nghĩ con người thời bây giờ cũng nên học theo tư tưởng của ông, bớt tranh giành quyền lực, như vậy thì cuộc sống mới trở nên đơn giản hơn, nhàn hơn.

Trên đây là bài lập dàn ý chi tiết cũng như bài làm mẫu cho đề phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm. Kho tàng văn mẫu hy vọng đã góp được sức nhỏ bé của mình để giúp các em học môn Ngữ văn 10 được tốt hơn.

Thu Thủy

Bài viết liên quan