Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm hay nhất

0
Loading...

Đề bài: Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm

Bài làm

Trong xã hội phong kiến, có rất nhiều người đỗ đạt làm quan nhưng vì cảnh quan trường thối nát, đầy bất công đã lui về ở ẩn, sống một cuộc sống an nhàn, tự tại. Nguyễn Bỉnh Khiêm là một người như thế. Ông còn được biết đến với hai tập thơ nổi tiếng là “Bạch Vân am thi tập” và “Bạch Vân quốc ngữ thi”.

Bài thơ Nhàn là bài thơ viết bằng chữ Nôm được rút từ tập “Bạch Vân quốc ngữ thi”. Đây là một trong những tác tác tiêu biểu của Nguyễn Bỉnh Khiêm, được viết bằng thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật. Bài thơ là tiếng lòng, là lời giãi bày của thi sĩ khi được sống cuộc sống an nhàn nơi đồng quê thanh bình, êm ả. Mở đầu bài thơ là hai câu thơ đề rất gần gũi, mộc mạc:

“Một mai, một cuốc, một cần câu

Thơ thẩn dầu ai vui thú nào”

Với phép lặp số từ “một” câu thơ đã phác họa nên trước mắt người đọc một cảnh tượng quen thuộc. Cuốc, mai là những vật dụng quen thuộc của người dân lao động. Tất cả đều được gắn với số “một”, thể hiện sự cô đơn, một mình nhà thơ giữa chốn thôn quê nghèo khó. Cuộc đời của ông sau khi rời xa chốn quan trường thì ông giống với những người nông dân khác đó là dùng mai để xắn đất, dùng cuốc để xới đất. Hai công cụ trên còn đi kèm với chiếc cần câu ý chỉ rằng những lúc rảnh rỗi thì câu cá chính là một trong những thú vui tao nhã của ông. Mặc dù lòng vẫn còn mang nặng chí lớn, phải sống vì nhân dân nhưng lại phải ẩn mình nơi thôn dã khiến tác giả có chút cô đơn, trống vắng. Tuy nhiên khi được sống, được làm việc giống như những người nông dân lại khiến ông có cảm giác mới mẻ, thú vị, cho ông thấy mình gần gũi với công việc nhà nông, gần với tầng lớp nhân dân lao động. Đó là điều mà trước kia khi làm quan ông chưa có dịp được trải nghiệm. Đây được xem là cuộc sống đáng mơ ước của nhiều người, ít ai có thể vứt bỏ chốn quan trường xô bồ để sống cuộc sống lao động nơi đồng quê. Từ “thơ thẩn” tạo nên một nhịp điệu êm ái, khoan thai cho người đọc.

Phân tích bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm hay nhất

Phân tích bài thơ Nhàn

Đối với Nguyễn Bỉnh Khiêm thì dù cho ai vui vẻ chốn nào cũng không ảnh hưởng gì đến lẽ sống của ông, ông vẫn an phận với cuộc sống hiện tại. Hai câu thơ tiếp theo càng thêm khẳng định điều đó và nhà thơ đã làm toát lên quan niệm sống của mình:

Loading...

“Ta dại ta tìm nơi vắng vẻ

Người khôn người đến chốn lao xao”

Nguyễn Bỉnh Khiêm tự nhận là mình “dại” khi rời bỏ chốn quan trường xa hoa mà nhiều người mong muốn được chen chân vào. Nhưng cuộc sống mà ông đã lựa chọn khi lui về ở ẩn đồng thời cũng khiến nhiều người ghen tỵ, ngưỡng mộ. Đối lập với ông là những người “khôn”, sự đối lập giữa “dại” – “khôn”, giữa “vắng vẻ” với “chốn lao xao”. Ông khen người chê mình nhưng rất có thể cũng là khen mình và chê người. Có khi ta tự hỏi không biết rằng việc ông ẩn mình sống nơi thôn dã có phải ông đang trốn tránh trách nhiệm với tổ quốc hay không? Tuy nhiên ta cần đặt vào thời thế lúc bấy giờ thì việc ông tìm đến nơi “vắng vẻ” mới là điều thực sự đúng đắn để có thể giữ được cốt cách thanh cao của mình.

Hai câu thơ luận, nhà thơ đã gợi mở cho mọi người về cuộc sống nơi “vắng vẻ” mà ông lựa chọn:

“Thu ăn măng trúc đông ăn giá

Xuân tắm hồ sen hạ tắm ao”

Chỉ hai câu đã lột tả hết cuộc sống sinh hoạt của cả năm trời với mùa nào, thức ấy. Mùa thu ăn măng trúc, mùa đông ăn giá. Tuy chẳng phải sơn hào hải vị gì nhưng lại đậm đà hương vị quê nhà. Chỉ với vài nét nhưng nhà thơ đã cho ta thấy một vùng thiên nhiên Bắc Bộ với đầy đủ thức ăn. Ăn no thì phải tắm mát mới thêm trọn vẹn cuộc sống. Tắm hồ, ao nhưng lại là cuộc sống thanh tao, không gì sánh bằng. Cuộc sống hòa hợp với thiên nhiên. Cho đến hai câu thơ cuối, tác giả đã đúc kết lại suy nghĩ của mình:

“Rượu đến cội cây ta sẽ uống

Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao”

Thú vui tao nhã câu cá, tắm hồ sen, rồi đến thưởng thức rượu. Đối với ông một người từng hưởng phú quý thì ông coi đó chỉ là giấc chiêm bao. Ông từng có quyền thế, từng có của cải nhưng lại là thứ mà ông không hề nghĩ đến và không có tham vọng. Những thứ đó chỉ là tạm thời, chỉ như một giấc mộng mà khi tỉnh dậy sẽ tan biến. Đây là một cái nhìn nhận sâu sắc, một triết lý mà nhà thơ đã nhận thấy từ thực tế cuộc sống. Đối với ông sống tự do, tự tại, sống không trái với lương tâm và giữ gìn được cốt cách của mình mới là điều quan trọng nhất.

Bài thơ Nhàn của Nguyễn Bỉnh Khiêm đã cho người đọc một cái nhìn sâu sắc về giàu sang phú quý với cuộc sống an nhàn, tự tại. Một cuộc sống khiến nhiều người ngưỡng mộ và khâm phục. Qua bài thơ ta thấy được quan niệm sống khi sống hòa hợp với tự nhiên, sống giữ cốt cách thanh cao và không màng danh lợi. Đây là triết lý sống giúp con người ta sống đẹp hơn, sống đúng với chính mình.

Loan Trương

Chia sẻ bài viết: