Phân tích bài thơ Thu Điếu của nhà thơ Nguyễn Khuyến hay nhất

0
Loading...

Đề bài: Phân tích bài thơ Thu Điếu của nhà thơ Nguyễn Khuyến

Bài làm

Ngâm thơ đối ẩm hay câu cá đều là những thú vui tao nhã của những bậc ẩn sĩ, trí giả. Nhà thơ Nguyễn Khuyến được mệnh danh là Tam Nguyên Yên Đổ, từng làm quan trong triều nhưng sau này ông lui về ở ẩn tại quê nhà. Tại đây, khi hưởng thú điền viên ông đã sáng tác nên chùm thơ thu gồm ba bài, một trong số đó chính là bài thơ Thu Điếu.

Thu Điếu là bài thơ được viết bằng chữ Nôm theo thể thất ngôn bát cú Đường luật. Đây chính là bài thơ tiêu biểu cho hồn thơ Nguyễn Khuyến, đồng thời cũng là bài thơ minh chứng cho việc ông được mệnh danh là “nhà thơ của làng cảnh Việt Nam”. Mở đầu bài thơ ta thấy ngay được không gian quen thuộc:

“Ao thu lạnh lẽo nước trong veo

Một chiếc thuyền câu bé tẻo teo”

Không gian được gợi mở đó chính là hai hình ảnh đối lập nhau nhưng lại mang nét hài hòa, cân đối. “Ao thu” với “thuyền câu”, một bên là không gian rộng lớn với một vật nhỏ bé “bé tẻo teo”. Vần “eo” là một vần rất khó nhưng lại được nhà thơ sử dụng hiệp vần một cách linh hoạt, tạo nên sự thú vị cho bài thơ. Cái ao thu xuất hiện khiến cho người đọc liên tưởng ngay đến một vùng nông thôn ở Bắc Bộ. Tại đây có lẽ đã vào cuối thu nên ao thu cho ta cảm giác “lạnh lẽo” như đang bắt đầu mang hơi thở của mùa đông. Cái ao thu ấy với làn nước trong veo và không gian vắng lặng này có dấu vết của con người đó chính là hình ảnh chiếc thuyền câu. Một không gian yên ắng, lạnh lẽo gợi cho ta thấy được sự cô đơn, tĩnh mịch của nhân vật trữ tình.

Phân tích bài thơ Thu Điếu của nhà thơ Nguyễn Khuyến hay nhất

Phân tích bài thơ Thu Điếu

Tiếp nối hai câu đề chính là hai câu tô đậm thêm khung cảnh của mùa thu:

“Sóng biếc theo làn hơi gợn tí

Lá vàng trước gió khẽ đưa vèo”

Hình ảnh thứ ba vẫn trong phạm vi cái ao thu. Nguyễn Khuyến đã vận dụng rất tài tình lối lấy động tả tĩnh. Mùa thu không có gió lớn mà làn sóng chỉ hơi gợn theo những cơn gió nhẹ. Nhắc đến thu thì không thể thiếu lá vàng rơi rụng. Tại đây Nguyễn Khuyến cũng không bỏ sót chi tiết đó. Những chiếc lá vàng theo đung đưa theo làn gió rồi rơi xuống ao. Trong không gian tĩnh lặng ấy khiến cho âm thanh của chiếc lá khi chạm xuống mặt nước trở nên rõ ràng. Hình ảnh này chúng ta đã từng bắt gặp trong thơ của Trần Đăng Khoa:

Loading...

“Ngoài thềm rơi chiếc lá đa

Tiếng rơi rất mỏng như là rơi nghiêng”

Qua bốn câu thơ đầu ta thấy được bức tranh mùa thu được tác giả gợi tả từ không gian nhỏ bé đó là trong phạm vi chiếc ao thu. Từng quan sát tinh tế của tác giả đã được vận dụng để phác họa nên bức tranh thu tuyệt đẹp. Trong bức tranh ấy ta không chỉ thấy cảnh vật, màu sắc mà dường như còn nghe thấy được âm thanh của sự sống. Nhưng đến hai câu thơ luận thì bức tranh thu đã được mở rộng cả về chiều cao, lẫn chiều sâu:

“Tầng mây lơ lửng, trời xanh ngắt

Ngõ trúc quanh co, khách vắng teo”

Không còn rơi tầm nhìn xuống ao thu nữa mà nhà thơ đã có sự di chuyển tầm mắt của mình lên cao, ra xa. Trên cao là bầu trời xanh ngắt với những đám mây lơ lửng. Bầu trời xanh chứ không xám xịt như mùa đông chính là đặc trưng của mùa thu quê hương, đồng thời cũng khiến ta cảm nhận được trạng thái mơ màng của chủ thể trữ tình. Không gian yên ắng đó khi nhà thơ nhìn vào con ngõ nhỏ phía trước thì chỉ thấy hàng trúc xanh và con ngõ quanh co, vắng lặng.

Bài thơ tiêu đề là Câu Cá Mùa Thu nhưng cho tới đây ta mới chỉ thấy mùa thu chứ chưa thấy hoạt động câu cá nào cả. Cho tới tận hai câu thơ cuối thì nhà thơ mới cho chúng ta thấy bóng dáng của người câu cá:

“Tựa gối buông cần lâu chẳng được

Cá đâu đớp động dưới chân bèo”

Nhân vật trữ tình hay chính là bóng dáng về con người đầu tiên xuất hiện trong bài thơ chính là người đi câu với tư thế “tựa gối buông cần”. Tác giả sử dụng “buông” chứ không phải là “ôm” để nổi bật lên phong thái ung dung, thong thả của một người đã về quê sống gắn bó với quê hương, rời xa thế sự. Tuy nhiên không hẳn là không qua tâm mà ông vẫn có khi suy nghĩ và để ý đến nó. Chính vì thế mà chỉ một tiếng cá đớp động rất nhẹ nhưng cũng khiến ông giật mình. Cá “đâu”, không biết rõ nó ở vị trí nào, không phải tiếng động lớn nhưng cũng khiến người câu giật mình bởi có lẽ ông đang mải suy nghĩ nhưng lại bất lực trước thời cuộc.

Bài thơ Thu Điếu chính là một tác phẩm đặc sắc mà nhà thơ Nguyễn Khuyến dành cho người đọc. Qua bài thơ ta thấy được một tâm hồn yêu thiên nhiên tha thiết, gắn bó với thiên nhiên và tâm trạng của một vị quan vốn ở ẩn nhưng vẫn lo lắng cho vận mệnh của đất nước.

Loan Trương

Chia sẻ bài viết: