Thuyết minh về phong tục cổ truyền ngày tết


về phong tục cổ truyền ngày tết

Hướng dẫn

Hàng năm cứ mỗi khi xuân về toàn thể dân tộc lại tưng bừng đón tết để chảo đón một năm mới với bao thắng lợi mới. Trong ngày tết có rất nhiều phong tục truyền thống được diễn ra, trong đó phải kể đến là phong tục trồng cây nêu ngày tết, một trong những phong tục cổ xưa và có ý nghĩa nhất.

Tương truyền rằng, thuở xưa có một cuộc giữa người và ma quỉ. Loài người được Đức Phật từ bi giúp đỡ. Ma quỉ thua trận đã đồng ý nhựơng lại đất cho loài người trong khoảng không gian mà chiếc bóng áo cà sa của Đức Phật phủ trên cây nêu. Chúng chỉ nghĩ rằng: Với chiếc áo cà sa bé tý phủ trên cây nêu, thì phần của trên mặt đất không thể lớn hơn cái miếu cô hồn. Nhưng bằng pháp thuật Đức Phật đã làm cho cây nêu vươn lên, cao vút đến tận trời xanh và bóng chiếc áo cà sa lớn đến mức phủ kín mặt đất. Giống quỉ thua cuộc phải ra biển Đông ở. Nhưng Đức Phật từ bi cho phép chúng được trở về đất liền trong những ngày Tết. Để quỉ không xâm phạm vào đất đai có chủ là người ở, Ngài bảo vào những ngày Tết mỗi nhà đều trồng trước cửa một cây nêu làm dấu để lũ quỉ ma biết mà tránh xa.Từ đấy, trải hàng ngàn năm qua – mỗi năm khi Tết đến, mỗi gia đình người Việt và một số dân tộc trong đồng các dân tộc Việt Nam lại trồng một cây nêu cho đến tận bây giờ.

Xem thêm:  Truyền thuyết Bánh Chưng Bánh Giầy

Truyền thuyết về cây nêu là như vậy đó, nó mang dấu ấn của Phật giáo, nhưng chúng ta có thể nhận thấy không hề có một nền văn hoá ảnh hưởng Phật giáo nào của các dân tộc khác trên thế giới có cây nêu ngoài Việt Nam. Bởi vậy, có thể khẳng định rằng: Cây nêu là di sản văn hoá phi vật thể đặc thù của riêng văn hoá Việt và có cội nguồn thuần Việt. Chính hình ảnh chiếc áo cà sa của Đức Phật từ bi phủ lên cây nêu là một hình tượng rất độc đáo thể hiện sự che chở bảo vệ nền văn hoá Việt của Phật pháp khi lịch sử Việt ở lúc thăng trầm bi tráng. Cùng với hình tượng “Hạc và Rùa”; tục ăn trầu; bánh chưng bánh dầy…Sự phổ biến của tục trồng nêu trong văn hoá Việt đã chứng tỏ đây là một biểu tượng được lựa chọn có ý thức cho một giá trị minh triết độc đáo của nó. Về hình tượng cây nêu thì có ba hình tượng còn đến bây giờ. Cả ba hình tượng này đều dùng một thân cây tre trồng thẳng trên mặt đất; sự khác nhau của hình tượng là phần phía trên cây nêu. Đó là: Một loại cổ xưa nhất ; phía trên ngọn tre là một vòng tròn cũng làm bằng tre; nhỏ bằng cái nia; với 2; 3 hoăc 4 thanh tre buộc ngang qua tâm tạo thành hình 4; 6 hoặc 8 điểm trên vòng tròn. Ở những điểm này, người ta treo nhiều hình tượng; đôi đũa; giải bùa tua; giỏ tre … Còn một hình tượng nữa là phía trên ngọn tre treo một hình vuông hoặc chữ nhật. Hình chữ nhật được làm bằng bốn thanh tre sổ xuống và năm thanh tre ngang. Bốn thanh tre buông thẳng xuống tượng cho tứ tung; năm thanh ngang tượng cho Ngũ hoành. Đây cũng là một loại bùa trừ tà trong Đạo giáo biến thể về sau này. Trên hình chữ nhật; người ta cũng treo một đôi đũa trời tượng cho Âm Dương, một giỏ tre trong đó có một túi gạo muối được gói trong vài hoặc giấy điều, là hai vật thiết yếu cho đời sống con người và cũng tượng cho sự phú túc. Trong giỏ còn 12 lá trầu tượng cho 12 tháng, năm nào nhuận có 13 lá. Khi hạ nêu vào ngày mùng 7 tháng Giêng, những lá trầu được lần lượt lấy ra khỏi giỏ tre.

Xem thêm:  Tả một cuốn từ điển

Lá thứ nhất là tháng Giêng; lá thứ hai là tháng 2,…cho đến hết 12 lá. Người ta cho rằng: Lá nào héo là tháng đó trong năm không tốt. Trong giỏ tre còn được bỏ một đòn bánh Tét cũng tượng cho sự phú túc. Ngoài hai dạng cây nêu được trình bầy ở trên; còn một hình tượng cây nêu nữa chỉ có một thân cây tre duy nhất vút cao lên trời xanh. Trên thân cây tre có trang trí, giấy màu và từng khúc có gắn những tua trang trí. Như vậy, với những hình tượng cây nêu còn lưu lại có những khác biệt đã cho thấy dấu ấn của những thăng trầm trong lịch sử Việt.

Hình tượng cây nêu gần như hoàn toàn trùng khớp với hình tượng một tôn giáo được hình thành trong Lạc Việt đó chính là chiếc nón và cây gậy của ngài Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung tạo nên vương quốc tâm linh đầy huyền ảo. Với hình tượng thân cây tre vút cao, vươn thẳng lên trời xanh, xuyên tâm vòng tròn phía trên cây tre là hình tượng của sự thăng hoa tư tưởng, đạt tới sự viên mãn và trở về với bản thể nguyên thuỷ của vũ trụ.

Với hình tượng cây nêu đã trình bày ở trên, đã cho thấy một hình tượng được lựa chọn có ý thức làm biểu tượng cho sự minh triết Lạc Việt từ một cội nguồn văn hiến của nước Văn Lang dưới thời các vua Hùng dựng nước. Sự vươn lên đạt tới chân tính, hoà nhập với thiên nhiên trong sự an nhiên tự tại và tình yêu con người. Đây chính là thông điệp của tổ tiên truyền lại từ hàng ngàn năm trước cho đời sau; hình tượng của một giá trị minh triết Việt.

Xem thêm:  Tả đêm trăng tròn       

Tục trồng cây nêu ngày tết có ý nghĩa văn hóa đối với dân tộc Việt, nó vừa mang tính tâm linh vừa mang truyền thống văn hóa đặc trưng của người Việt. Tục trồng cây nêu đã được coi là di sản văn hóa phi vật thể của người Việt, là di sản mà tổ tiên để lại, nhằm nhắc nhở con cháu về cội nguồn của mình.

Nguồn: Vietvanhoctro.com

Bài viết liên quan